صبح به كالسكه نشسته ، قدرى از كنار دريا رفتم . بعد ، راه بد شد . كالسكه نمىرفت . سوار اسب شده رانديم ، تا رسيديم به باتلاقى كه جلو « زاغ مرزين » « 1 » است . پل خوبى بسته بودند . پياده گذشته ، بعد سوار كالسكه شديم . نزديك [ به ] منزل ، باز « باتلاق » بود . پل داشت . نزديك « اردو بازار » هم باتلاق بدى بود . چادرها را در چمن خوبى زده‌اند . هوا ، الحمد للّه صاف و آفتاب بسيار خوب است . جواب‌هاى جناب « آقا » نوشته شد . سه‌شنبه ، نهم [ شوال 1292 ه . ق . ] بايد به « اشرف » « 2 » برويم . صبح ، اول سوار اسب شديم . جسر چوبى كوچكى بر روى آب بسته بودند . عبور كرده ، قدرى سواره با « ساعد الدّوله » و « عضد الملك » و « ايلخانى » ، صحبت كنان رفتيم . بعد ، كالسكه خواسته ، نشسته ، رانديم . قدرى كه رفتيم ، راه بد شد . از كالسكه بيرون آمده [ و ] دوباره سوار شديم . « 3 » در اين‌جاها ، همه قسم « طيور » دارد ، خاصه « مرغ زنگوله‌بال » ، كه هر دسته‌اى 2000 و 3000 برمىخاست . « آقا وجيه » ، « ساعد الدّوله » ، « مير شكار » [ و ] « غلامحسين خان اشرفى » در اين صحراها اسب تاخته ، تفنگ خالى مىكردند . صحرا ، چمن و سبز است . بعضى جاها علف خشك بلند ، پاره [ اى ] نيزار و باتلاق كم ، پاره [ اى ] خشك . « نصر الله قوشچى » ديده شد . امتداد سفر ، و مرور ايّام غربت ، به شخص او و اسب او و روى او و وضع او ، از « قبا » و « كلاه » و « چكمه » و « شلوار » و « سردارى » و « ريش » و « تركيب » ، اثر غريبى كرده [ بود ] ؛ به‌خصوص ، از عبور [ از ] كنارهء دريا ، در زحمت « شن » و « ماسه » و هواى بد « ميان كاله » . رؤيت مضحك عجيبى پيدا كرده [ است ] و « بدحالى » او از « رنگ » و « رويش »

--> ( 1 ) . در اصل : زاق مرزين ( 2 ) . شهرستان بهشهر امروزى . ( 3 ) . « به اشرف رفتيم . سه فرسخ ، بلكه زيادتر راه بود ، بسيار بد ، غالبا باتلاق . بعضى جاها پل بسته بودند ، اما بعضى جاها را نبسته بودند . باروبنهء زياد ميان آب افتاده بود . 5 از دسته گذشته ، هرطور بود خود را به اشرف رسانديم . . . شهر اشرف در دامنهء كوهى واقع شده ، كه سمت جنوب جنگل كه متصل به مرداب مىشود و طرف شمال عمارت صفىآباد ، طرف مغرب راه « استرآباد » است ، طرف شرق بناهاى شاه عباس را ديدم ، خيلى كار بزرگى بود ، اما حيف كه خراب شده . » ( روزنامه اعتماد السلطنه ، 44 )